Suy tư về giá trị của thể thao trong bối cảnh World Cup 2026

Mùa hè 2026 đánh dấu kỳ World Cup lịch sử được đồng tổ chức bởi Mỹ, Canada và Mêxicô. Với quy mô trải dài tại 16 thành phố, cùng 48 đội tuyển tham dự, ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh một lần nữa cho thấy sức mạnh đặc biệt của thể thao trong việc quy tụ hàng triệu con người vượt qua mọi khác biệt về ngôn ngữ và biên giới. Dưới góc nhìn Công giáo, thể thao không chỉ là cuộc tranh tài về thành tích, nhưng còn là môi trường rèn luyện nhân đức, nuôi dưỡng tình huynh đệ và xây dựng hoà bình.

Lễ Khai mạc World Cup 2026 tại Sân vận động Azteca, Mêxicô, ngày 11.06.2026.

ĐGH Lêô XIV, trong Thư Sự sống dồi dào, được công bố ngày 06/02 vừa qua, nhân dịp hướng tới Thế vận hội mùa đông Milano-Cortina và Thế vận hội dành cho các vận động viên khuyết tật 2026, đã nhận định: “Hoạt động thực hành thể thao, như chúng ta đã biết, có thể mang tính chất chuyên nghiệp với mức độ chuyên môn hóa rất cao: ở hình thức này, nó đáp ứng tiếng gọi ơn gọi của một số ít người, dù vậy vẫn khơi dậy lòng ngưỡng mộ và sự hào hứng trong trái tim của biết bao người khác, những ai đang rung động theo từng nhịp đập của những chiến thắng hay thất bại từ các vận động viên. Thế nhưng, việc rèn luyện thể thao còn là một hoạt động phổ quát, mở ra cho tất cả mọi người, mang lại sức khỏe cho cả thể xác lẫn tinh thần, đến mức cấu thành một biểu hiện mang tính toàn cầu của nhân tính”.

Đặt trong bối cảnh World Cup 2026, lời khẳng định ấy giúp tái định vị giá trị của trái bóng tròn. Bóng đá không chỉ dành cho các siêu sao, các câu lạc bộ giàu có hay những sân vận động hiện đại. Bóng đá còn là một ngôn ngữ chung của nhân loại, có khả năng nối kết những con người khác biệt về màu da, quốc tịch, chính mình một cách đích thực. Chỉ thông qua tình yêu thương, đời sống nội tâm của chúng ta mới trở nên sâu sắc và căn tính của chúng ta mới trở nên mạnh mẽ” (Cuộc gặp gỡ với Chính quyền, Xã hội Dân sự và Ngoại giao đoàn, Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, 27.11.2025).

Vẻ đẹp của trái bóng tròn nằm ở khả năng mở ra sự hòa nhập. Nó có thể được chơi bởi một em nhỏ nghèo trong con hẻm chật hẹp, bởi một nhóm thiếu niên trong sân giáo xứ, hay bởi những cầu thủ chuyên nghiệp tại các sân vận động lớn. Nếu được sống đúng tinh thần, bóng đá phá vỡ các ranh giới xã hội và mở ra kinh nghiệm về tình liên đới.

Khi lợi nhuận làm lu mờ ý nghĩa cao đẹp của thể thao

Bên cạnh những giá trị tươi sáng, thể thao hiện đại cũng đối diện với nhiều nguy cơ. World Cup 2026, với quy mô truyền thông và thương mại khổng lồ, rất dễ bị chi phối bởi lợi nhuận, quảng cáo, cá độ và áp lực thành tích.

Khi việc tối đa hóa lợi nhuận trở thành tiêu chí duy nhất, phẩm giá của các vận động viên có nguy cơ bị xem nhẹ. Cầu thủ có thể bị biến thành một sản phẩm kinh doanh, một thương hiệu truyền thông hay một món hàng trên thị trường chuyển nhượng.

ĐGH Phanxicô từng cảnh báo: “Khi thể thao chỉ được xem xét bên trong các tham số kinh tế hoặc vì danh nghĩa chiến thắng bằng mọi giá, người ta có nguy cơ biến các vận động viên thành hàng hóa đơn thuần để tăng lợi nhuận. Bản thân các vận động viên bước vào một hệ thống áp đảo họ, họ đánh mất ý nghĩa thực sự của hoạt động của mình, đánh mất niềm vui chơi bóng vốn đã thu hút họ từ khi còn nhỏ và đã thúc đẩy họ thực hiện bao hy sinh thực tế để trở thành nhà vô địch. Thể thao là sự hài hòa, nhưng nếu sự tìm kiếm tiền bạc và thành công một cách điên cuồng chiếm ưu thế, sự hài hòa này sẽ bị phá vỡ” (ĐGH Phanxicô, Diễn văn gửi thành viên Ủy ban Ôlympic Châu Âu, 23.11.2013).

Khi thể thao bị đặt dưới ách của “chiến thắng bằng mọi giá”, những bóng ma của doping, dàn xếp tỷ số, cá độ, tham nhũng và bạo lực sẽ xuất hiện. Những hiện tượng ấy không chỉ phá hủy một trận đấu, nhưng còn làm tổn thương lòng tin của công chúng và phản bội ý nghĩa cao đẹp của thể thao.

Những tôn giáo và hoàn cảnh xã hội trong cùng một nhịp đập.

Nhìn về tương lai, thể thao đang đứng trước những thách style='font-size:14px'>Bóng đá và công cuộc xây dựng hòa bình

World Cup 2026 đố mới do trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và các kỹ thuật can thiệp vào thân xác con người đặt ra. Khi vận động viên bị nhìn diễn ra trong một giai đoạn lịch sử còn nhiều biến động, khi các cuộc xung đột địa chính trị, bạo lực và nguy cơ phân cực toàn cầu vẫn tiếp diễn. Trong như một cơ thể cần được tối ưu hóa bằng thuật toán, thuốc men hay công nghệ di truyền, thể thao có nguy cơ đánh mất chiều kích nhân bản vốn bối cảnh đó, ngày hội bóng đá không chỉ là một giải đấu, nhưng còn có thể trở thành một quảng trường hòa giải, nơi các làm nên vẻ đẹp của nó. Thể thao, trước hết, đó là kinh nghiệm sống động của con người: nỗ lực, đổ mồ hôi, chấp nhận giới hạn, thất dân tộc gặp nhau trong tinh thần tôn trọng luật chơi và tình huynh đệ.

ĐGH Gioan Phaolô II từng bại, đứng dậy và trưởng thành. Các mô phỏng kỹ thuật số hay xu hướng trò chơi điện tử hóa thể thao, nếu bị tuyệt đối hóa, có thể khẳng định thể thao là một nhân tố mang lại “sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữu nghị tốt đẹp hơn, nhằm xây dựng một thế giới tốt đẹp làm suy giảm kinh nghiệm gặp gỡ trực tiếp giữa con người với nhau.

Trước những nguy cơ ấy, Giáo hội và hòa bình hơn” (Hiến chương Ôlympic 1984, Lausanne, 1983, tr. 6). Ý niệm về “Lệnh đình chiến Olympic” nhắc nhớ rằng, ngay từ thời đề nghị một nền mục vụ thể thao có chiều sâu, biết đồng hành với người trẻ, vận động viên, huấn luyện viên, cổ động viên và cổ đại, thể thao đã có thể trở thành một không gian giúp đình chỉ thù nghịch, vượt qua bạo lực và hướng con người đến nhân đức. các cộng đoàn. Những mẫu gương như Thánh Pier Giorgio Frassati cho thấy thể thao có thể trở thành con đường nên thánh. Athletica Vaticana – Hiệp hội Đối lập với tinh thần ấy là nền văn hóa bạo lực, nơi đối thủ bị xem như kẻ thù phải bị loại bỏ. Trong thực tại chiến tranh và xung đột hôm nay, thể thao đa môn chính thức đầu tiên của Tòa Thánh, được thành lập cuối năm 2018 dưới sự hướng dẫn của Bộ Văn hóa và Giáo dục, giáo huấn của Giáo hội nhắc lại một chân lý căn bản: chiến tranh luôn là “một thất bại đối với nhân loại” (ĐGH Gioan Phaolô cũng cho thấy thể thao có thể là một hình thức phục vụ Giáo hội, đặc biệt hướng đến người nghèo, người yếu thế và những ai dễ bị loại II, Diễn văn gửi Ngoại giao đoàn, 13.01.2003).

Tại các sân vận động của World Cup 2026, khi trừ.

World Cup 2026 rồi sẽ khép lại, chiếc cúp vàng sẽ tìm được chủ nhân, còn các đội tuyển quốc gia đối đầu nhau dưới một luật chơi công bằng, thể thao có thể gửi đi một thông điệp mạnh mẽ chống lại xu hướng bạo lực. những bàn thắng và khoảnh khắc xúc động sẽ đi vào ký ức người hâm mộ. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất mà ngày hội bóng đá Nhân loại cần những công cụ giúp chấm dứt “sự lạm quyền, sự phô trương sức mạnh và sự thờ ơ đối với luật pháp” (Cuộc gặp gỡ để lại không chỉ là vinh quang hay những kỷ lục. Theo nhãn quan Kitô giáo, “sự sống dồi dào” mà Đức Kitô hứa ban không hệ tại ở quốc tế vì hòa bình, Tôn giáo và Văn hóa trong đối thoại, Roma, Colosseum, 28.10.2025). Mỗi trận đấu, vì thế, có thể trở thành một chiến thắng bằng mọi giá hay lợi nhuận thương mại, nhưng ở một đời sống hài hòa giữa thân xác, tinh thần, tình huynh đệ và chiều sâu nội lời nhắc nhở sống động rằng các khác biệt giữa các dân tộc không nhất thiết phải được giải quyết bằng vũ lực, nhưng bằng sự tôn trọng, luật lệ chung và tinh thần gặp gỡ.

Nền tảng thần học của thể thao

Để hiểu vì sao Giáo hội quan tâm đến thể thao, cần trở về với chính mầu nhiệm Kitô giáo. Những lời của Chúa Giêsu được Tin Mừng Gioan ghi lại, “Tôi đến để cho chiên được sống và sống dồi dào” (Ga 10,10), giúp hiểu rằng Giáo hội quan tâm đến thể thao vì Giáo hội quan tâm đến con người. ĐGH Lêô XIV viết: “Chúa Giêsu luôn tập trung vào con người, Người chăm sóc họ và mong muốn cho mỗi người có được sự viên mãn của sự sống” (Thư Sự sống dồi dào, 06/02/2026).

Bóng đá, cũng như mọi môn thể thao khác, chỉ giữ được căn tính chân chính khi phục vụ cho sự phát triển toàn diện của con người. Bởi lẽ, con người chính là “con đường đầu tiên mà Giáo hội phải đi qua trong việc hoàn thành sứ mạng của mình” (ĐGH Gioan Phaolô II, Thông điệp Redemptor Hominis, 04.03.1979, 14).

Đức tin Kitô giáo không coi thường thân xác. Trái lại, mầu nhiệm Ngôi Lời nhập thể và niềm hy vọng vào sự sống lại của thân xác giúp Giáo hội nhận ra giá trị thánh thiêng của thực tại thể lý. Thân xác không phải là rào cản của linh hồn, nhưng là nơi con người sống, yêu thương, phục vụ và tôn vinh Thiên Chúa.

Thánh Phaolô đã dùng hình ảnh thao trường để diễn tả hành trình đức tin: “Anh em chẳng biết sao: trong cuộc chạy đua trên thao trường, tất cả mọi người đều chạy, nhưng chỉ có một người đoạt giải. Anh em hãy chạy thế nào để chiếm cho được phần thưởng. Phàm là tay đua, thì phải kiêng kỵ đủ điều, song họ làm như vậy là để đoạt phần thưởng chóng hư; trái lại chúng ta nhằm phần thưởng không bao giờ hư nát” (1 Cr 9,24-25).

Đến thế kỷ XIII, Thánh Tôma Aquinô đã đào sâu giá trị của trò chơi, sự chừng mực và việc phục hồi sức lực. Ngài trích lời Thánh Augustinô: “Xin hãy cho mình đôi khi được nghỉ ngơi. Quả thật, điều thích hợp là người khôn ngoan thỉnh thoảng giảm bớt sự căng thẳng của tâm trí vốn luôn tập trung vào công việc. Sự thư giãn ấy của tâm hồn khỏi những lao nhọc được thể hiện qua những lời nói và hoạt động vui tươi. Vì thế, người khôn ngoan và nhân đức đôi khi nên dành chỗ cho những điều tâm. Khi được giải thoát khỏi chủ nghĩa tiêu thụ, cá độ, tham nhũng và sự tôn thờ thành tích, bóng đá có thể trở về với ấy” (Thánh Tôma Aquinô, ST, II-II, q168, a2).

Khi các cầu thủ bước ra sân tại World Cup 2026, nét đẹp của những pha bóng sáng tạo, sự cống hiến và niềm vui thi đấu có thể trở thành biểu hiện của tự do, của niềm vui nguyên sơ và của món quà Thiên Chúa ban cho con người.

Trường học cuộc đời và quảng trường gặp gỡ

Lịch sử giáo dục của Giáo hội luôn gắn liền với việc đào tạo con người toàn diện. Triết gia người Pháp thời Phục Hưng Michel de Montaigne đã viết: “Chúng ta không giáo dục một linh hồn, chúng ta không giáo dục một thân xác: chúng ta giáo dục một con người. Không được chia đôi con người đó” (M. de Montaigne, Les Essais, I, 25).

Từ các trường học Công giáo, hệ thống giáo dục của Dòng Tên, cho đến các nguyện xá của Thánh Gioan Bosco, thể thao luôn được nhìn như một môi trường hữu hiệu để giáo dục nhân cách, loan báo Tin Mừng và đồng hành với người trẻ.

Công đồng Vatican II, trong Hiến chế Mục vụ Gaudium et vẻ đẹp nguyên sơ: nối kết con người, khơi dậy niềm vui và lòng tôn trọng sự sống. Như ĐGH Lêô XIV nhắc nhở: “sự dồi dào không nảy sinh từ chiến thắng bằng mọi giá, mà từ sự chia sẻ, từ sự tôn trọng và từ niềm vui của việc cùng nhau bước đi” (Thư Sự sống dồi dào, 06.02.2026).

Vatican News
Nguồn: vaticannews.va/vi