Lịch sử

trangchu:;top:;bottom:;trai:;phai:;TrangDanhMuc:;TrangChiTiet:;Canonical:;SiteMap:;-cauhinhseo-
Dấu vết của nước khởi nguồn của một số trình thuật Kinh Thánh

Dấu vết của nước khởi nguồn của một số trình thuật Kinh Thánh

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Triển l&atilde;m tại Louvre (Ph&aacute;p) về nước ở Lưỡng H&agrave; địa cổ đại gi&uacute;p ch&uacute;ng ta kh&aacute;m ph&aacute; thế giới m&agrave; c&aacute;c t&aacute;c giả Kinh th&aacute;nh từng nh&igrave;n thấy trước mắt. Nh&agrave; sử học nghệ thuật Pierre T&eacute;qui giải th&iacute;ch rằng khảo cổ học kh&ocirc;ng l&agrave;m mất đi gi&aacute; trị của bản văn Kinh th&aacute;nh; tr&aacute;i lại, bằng c&aacute;ch cho thấy sự kh&aacute;c biệt, n&oacute; gi&uacute;p ch&uacute;ng ta nhận ra điều m&agrave; Kinh th&aacute;nh đ&atilde; giải thi&ecirc;ng h&oacute;a (d&eacute;sacraliser).</span></span></p>

Bản văn Kinh Thánh cổ nhất từng được tìm thấy chỉ nằm gọn trong lòng bàn tay

Bản văn Kinh Thánh cổ nhất từng được tìm thấy chỉ nằm gọn trong lòng bàn tay

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Hai mảnh bạc nhỏ được ph&aacute;t hiện trong một hang mộ ở Gi&ecirc;rusalem v&agrave;o năm 1979 lưu giữ bản văn Kinh th&aacute;nh cổ xưa nhất c&ograve;n tồn tại từng được biết đến - c&oacute; ni&ecirc;n đại sớm hơn c&aacute;c Cuộn giấy Biển Chết khoảng 400 năm. V&agrave; đ&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; những lời m&agrave; ch&uacute;ng ta vẫn sử dụng ng&agrave;y nay.</span></span></p>

Ferragosto: Từ lễ hội Roma cổ đến Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời

Ferragosto: Từ lễ hội Roma cổ đến Đại lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Ng&agrave;y 15/8 l&agrave; một trong những ng&agrave;y đặc biệt nhất của m&ugrave;a h&egrave; tại &Yacute;. Nhiều th&agrave;nh phố trở n&ecirc;n vắng vẻ, cửa h&agrave;ng đ&oacute;ng cửa, c&aacute;c gia đ&igrave;nh đi nghỉ, những chuyến d&atilde; ngoại v&agrave; c&aacute;c bữa ăn ngo&agrave;i trời diễn ra khắp nơi. Người &Yacute; gọi ng&agrave;y n&agrave;y l&agrave; Ferragosto. Nhưng đối với người C&ocirc;ng gi&aacute;o, 15/8 trước hết l&agrave; Đại lễ Đức Maria Hồn X&aacute;c L&ecirc;n Trời, một trong những lễ trọng k&iacute;nh Đức Mẹ quan trọng nhất trong năm phụng vụ.</span></span></p>

Caphácnaum, Thành của Chúa Giêsu

Caphácnaum, Thành của Chúa Giêsu

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Khi chi&ecirc;m ngắm những t&agrave;n t&iacute;ch của Caph&aacute;cnaum cổ, người h&agrave;nh hương c&oacute; thể &ldquo;thấy&rdquo; những ng&ocirc;i nh&agrave; v&agrave; cư d&acirc;n của ng&ocirc;i l&agrave;ng cổ c&ugrave;ng c&aacute;c c&acirc;u chuyện Tin mừng diễn ra tại đ&oacute;.</span></span></p>

Tìm thấy các dầm gỗ từ Đền thờ Salômôn dưới bãi đậu xe ở Giêrusalem

Tìm thấy các dầm gỗ từ Đền thờ Salômôn dưới bãi đậu xe ở Giêrusalem

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>C&aacute;c nh&agrave; khảo cổ đ&atilde; ph&aacute;t hiện gỗ sung sycamore bị ch&aacute;y s&eacute;m, được bảo tồn suốt 2.600 năm. C&aacute;c v&ograve;ng v&acirc;n gỗ b&ecirc;n trong c&oacute; thể gi&uacute;p c&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu x&aacute;c định ni&ecirc;n đại cuộc t&agrave;n ph&aacute; với độ ch&iacute;nh x&aacute;c trong phạm vi một thập ni&ecirc;n.&nbsp;</span></span></p>

Từ Êphêsô đến Philippines: Ngôi nhà của Đức Maria, nơi thinh lặng gặp gỡ Thiên Chúa

Từ Êphêsô đến Philippines: Ngôi nhà của Đức Maria, nơi thinh lặng gặp gỡ Thiên Chúa

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Ng&ocirc;i nh&agrave; nhỏ được truyền thống gắn với những năm cuối đời của Đức Maria tại &Ecirc;ph&ecirc;s&ocirc; gợi l&ecirc;n một chiều k&iacute;ch đặc biệt của cuộc đời Mẹ: &acirc;m thầm, cầu nguyện v&agrave; ho&agrave;n to&agrave;n hướng về Thi&ecirc;n Ch&uacute;a. Từ &Ecirc;ph&ecirc;s&ocirc;, một bản sao của ng&ocirc;i nh&agrave; ấy đ&atilde; được dựng l&ecirc;n tại thị trấn Alfonso, thuộc tỉnh Cavite của Philippines, trở th&agrave;nh điểm h&agrave;nh hương d&agrave;nh cho những ai t&igrave;m kiếm sự thinh lặng, chữa l&agrave;nh v&agrave; sự gần gũi của Đức Maria giữa những ồn &agrave;o của cuộc sống hiện đại.</span></span></p>

Caphácnaum: Thành của Chúa Giêsu bên bờ hồ Galilê

Caphácnaum: Thành của Chúa Giêsu bên bờ hồ Galilê

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Trong b&agrave;i suy tư thuộc loạt b&agrave;i &ldquo;Theo dấu ch&acirc;n Ch&uacute;a Gi&ecirc;su&rdquo;, Cha Francesco Patton, D&ograve;ng Phanxic&ocirc; (OFM), giới thiệu Caph&aacute;cnaum, th&agrave;nh b&ecirc;n bờ hồ Tib&ecirc;ria, nơi Ch&uacute;a Gi&ecirc;su đ&atilde; sống phần lớn ba năm thi h&agrave;nh sứ vụ c&ocirc;ng khai tại Galil&ecirc;. Ch&iacute;nh tại đ&acirc;y, Người k&ecirc;u gọi c&aacute;c m&ocirc;n đệ đầu ti&ecirc;n, giảng dạy trong hội đường, chữa l&agrave;nh người bệnh v&agrave; thực hiện nhiều dấu lạ mặc khải căn t&iacute;nh của Người l&agrave; Đấng M&ecirc;sia v&agrave; Con Thi&ecirc;n Ch&uacute;a.</span></span></p>

Ngày nghiên cứu về 'Tòa Dinh thự Bộ truyền bá đức tin': Nghệ thuật, lịch sử và sứ mạng giữa Trung tâm Roma của thời Baroque

Ngày nghiên cứu về 'Tòa Dinh thự Bộ truyền bá đức tin': Nghệ thuật, lịch sử và sứ mạng giữa Trung tâm Roma của thời Baroque

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Nơi đây lưu giữ dấu ấn của cuộc cạnh tranh tài năng giữa nghệ sĩ vĩ đại Gian Lorenzo Bernini và đối thủ của ông là Francesco Borromini. Nơi đây kể lại câu chuyện của những chủng sinh đầu tiên từ châu Á, châu Phi và châu Mỹ đến Roma vào thế kỷ XVII để học thần học, rồi trở về quê nhà loan báo Tin Mừng của Đức Kitô. Nơi đây cũng thuật lại những khoản nợ chồng chất của các gia tộc các hồng y.</span></span></p>

Thánh Tâm Chúa Giêsu: Nguồn mạch tình yêu cứu độ và Sức mạnh biến đổi thế giới

Thánh Tâm Chúa Giêsu: Nguồn mạch tình yêu cứu độ và Sức mạnh biến đổi thế giới

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Tháng Sáu được Giáo hội dành riêng để tôn kính Thánh Tâm Chúa Giêsu. Lòng sùng kính này bắt nguồn từ các mạc khải tư Đức Kitô trao cho Thánh nữ Margarita Maria Alacoque vào thế kỷ XVII, và được Đức Lêô XIII cổ võ trong toàn thể Giáo hội qua Thông điệp Annum Sacrum năm 1899. Trước làn sóng tục hóa, khủng hoảng luân lý và thách đố của thời đại trí tuệ nhân tạo, việc chiêm ngắm Thánh Tâm Chúa Giêsu mời gọi tín hữu hoán cải, đền tạ, kiến tạo hòa bình, dấn thân xoa dịu đau khổ và thánh hoá thế giới.</span></span></p>

Điều gì đã thực sự xảy ra với Giáo hội sau khi Chúa Giêsu phục sinh?

Điều gì đã thực sự xảy ra với Giáo hội sau khi Chúa Giêsu phục sinh?

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên là giai đoạn nền tảng và có tính quyết định trong lịch sử Giáo hội. Từ một cộng đoàn môn đệ nhỏ bé tại Giêrusalem, Tin Mừng của Chúa Kitô dần lan rộng trong lòng Đế quốc Roma, mở ra một hành trình đức tin có ảnh hưởng sâu xa đối với lịch sử nhân loại. Chính trong “Thời các Tông đồ” ở thế kỷ đầu tiên này, những nền tảng căn bản về phẩm trật, giáo lý, đời sống bí tích và sứ vụ truyền giáo của Giáo hội Công giáo được hình thành.</span></span></p>

Đây là cách người Kitô hữu sống vào thế kỷ thứ II

Đây là cách người Kitô hữu sống vào thế kỷ thứ II

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Đây là lời kể trực tiếp về những điều đã làm cho người Kitô hữu đi ngược lại với nền văn hóa ở Rôma cổ đại.</span></span></p>

Lược sử Mùa Chay: Hành trình 2000 năm của sự thanh tẩy và hy vọng

Lược sử Mùa Chay: Hành trình 2000 năm của sự thanh tẩy và hy vọng

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Mùa Chay không chỉ là một dấu mốc trên lịch phụng vụ, mà còn là chứng nhân cho hành trình đức tin kéo dài hai thiên niên kỷ của Giáo hội. Trải qua những biến động lớn từ các cuộc ly giáo đến phong trào cải cách, truyền thống này vẫn tồn tại bền bỉ như một câu trả lời cho nhu cầu tìm về cội nguồn sự sống nơi Thiên Chúa của con người.</span></span></p>

Lịch sử Mật nghị bầu Giáo hoàng

Lịch sử Mật nghị bầu Giáo hoàng

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>V&agrave;o thứ Tư ng&agrave;y 07.05.2025, 133 Hồng y cử tri, nghĩa l&agrave; những vị dưới 80 tuổi, sẽ quy tụ tại Nh&agrave; nguyện Sistine ở nội th&agrave;nh Vatican để tham dự Mật nghị bầu vị Gi&aacute;o ho&agrave;ng thứ 267, người sẽ kế nhiệm Đức cố Gi&aacute;o ho&agrave;ng Phanxic&ocirc; vừa qua đời ng&agrave;y 21/04 vừa qua. Qua nhiều thế kỷ, nhiều thay đổi đ&atilde; diễn ra v&agrave; định h&igrave;nh n&ecirc;n cơ cấu của Mật nghị cho đến Mật nghị ng&agrave;y nay.</span></span></p>

Lịch sự và ý nghĩa của việc tôn kính ảnh tượng

Lịch sự và ý nghĩa của việc tôn kính ảnh tượng

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Tại sao ban đầu không được phép nhưng dần dà ảnh tượng lại được sử dụng công khai, thậm chí nó lại trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống đạo của người Ki-tô hữu? Đâu là mục đích và ý nghĩa đích thực trong việc tôn kính ảnh tượng? Tất cả những thắc mắc này phần nào được giải đáp trong bài viết sau đây.</span></span></p>

Giêrusalem: Dấu vết một khu vườn được phát hiện bên dưới Đền thờ Mộ Thánh

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Theo tờ Times of Israel ngày 22.03.2025, những nhà khảo cổ đã phát lộ những dấu tích của một khu vườn cổ, bên dưới thánh đường Mộ Thánh tại Giêrusalem. Việc phát hiện này là tiếng vọng của một câu chuyện trong Thánh kinh ấn định vị trí của cuộc đóng đinh và an táng Chúa Giêsu là trong một khu vườn. Một bước tiến lớn trong việc hiểu biết về lịch sử của địa điểm thánh này.</span></span></p>

Nicaea, nơi ra đời của Kinh Tin Kính Nicea, nằm ở đâu?

Nicaea, nơi ra đời của Kinh Tin Kính Nicea, nằm ở đâu?

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Năm 2025 là kỷ niệm 1.700 năm Công đồng Nicaea, long trọng tuyên bố thiên tính của Chúa Con. Thành phố này, hiện được gọi là Iznik, nằm ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay.</span></span></p>

3 cuốn Kinh Thánh được bảo tồn lâu đời nhất trên thế giới

3 cuốn Kinh Thánh được bảo tồn lâu đời nhất trên thế giới

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Những cuốn Kinh Thánh cổ này là những hiện vật lịch sử vô giá. Chúng tiết lộ cách các cộng đoàn đầu tiên tổ chức, truyền tải và bảo tồn các bản văn và truyền thống của mình.</span></span></p>

Những lời các Giáo hoàng kêu gọi ân xá cho tù nhân trong Năm Thánh

Những lời các Giáo hoàng kêu gọi ân xá cho tù nhân trong Năm Thánh

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Trong lịch sử Giáo hội, nhiều Giáo hoàng đã đưa ra lời kêu gọi các chính phủ trên toàn thế giới trả tự do cho các tù nhân hoặc giảm án tù cho họ trong Năm Thánh, bởi vì Năm Thánh là thời gian để đọc công lý dưới ánh sáng của Phúc Âm.</span></span></p>

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (3)

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (3)

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Bài số 3 này trả lời cho các câu hỏi: Cửa Thánh thế nào? Đâu là ý nghĩa của Cửa Thánh đích thực trong đời sống Kitô giáo? Lịch sử hình thành và phát triển của Cửa Thánh như thế nào trong dòng lịch sử các Năm Thánh? Và đâu là ý nghĩa, giá trị thần học của Cửa Thánh, đặc biệt với Cửa Thánh quan trọng bậc nhất cho sự kiện khai mở Năm Thánh là Cửa Thánh tại Đền thờ Thánh Phêrô?</span></span></p>

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (2)

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (2)

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Tiếp tục loạt bài nói về lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma, bài số 2 này trình bày về nền tảng Kinh Thánh của Năm Thánh; Sắc chỉ Năm Thánh.</span></span></p>

800 năm Bài ca Anh Mặt Trời

800 năm Bài ca Anh Mặt Trời

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Ca Khúc&nbsp;được Thánh Phanxicô sáng tác để ca ngợi Thiên Chúa, đã 800 năm trôi qua, nhưng âm hưởng ấy vẫn còn vang dội nhẹ nhàng mà sâu lắng, đơn sơ mà đầy sức cuốn hút cho thế giới hôm nay.</span></span></p>

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (1)

Lịch sử các Năm Thánh trong dòng lịch sử Giáo hội Công giáo Rôma (1)

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Năm Thánh là gì? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu về ý niệm, tên gọi, hình thức, chu kỳ thời gian và nền tảng Kinh Thánh của Năm Thánh, cũng như những yếu tố liên quan đến Năm Thánh được cử hành và ân sủng mà các tín hữu được hưởng nhờ.</span></span></p>

Hang đá Tổng lãnh Thiên thần Micae

Hang đá Tổng lãnh Thiên thần Micae

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:Arial,Helvetica,sans-serif'>Tại Gargano, Ý, có một hang đá vôi lớn từng là nơi thờ cúng các thần ngoại giáo vào thời Hy Lạp và La Mã. Câu chuyện về việc hang đá này trở thành nhà thờ cung hiến cho Tổng lãnh Thiên Thần Micae được nhắc đến trong tuyển tập các câu chuyện gọi là &ldquo;Sách về sự hiện ra của Thánh Micae trên núi Gargano&rdquo; (<em>Liber de apparitione Sancti Michaelis in Monte Gargano)...</em></span></span></p>

Khai sinh Bộ lễ Seraphim, Bài thương khó và Mừng vui lên (Exsultet)

Khai sinh Bộ lễ Seraphim, Bài thương khó và Mừng vui lên (Exsultet)

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Cuối năm 1963, sau khi đi họp Công đồng Vaticanô II (kỳ II/5) về, Đức cha Simon Hòa Nguyễn Văn Hiền, Giám mục Đà Lạt, kêu tôi tới Tòa Giám mục để Ngài vừa thông tin vừa ra lệnh: &ldquo;Hiến chế Phụng vụ là văn kiện đầu tiên của Công đồng vừa được công bố, trong đó Giáo hội đưa ra đường hướng cải tổ phụng vụ...</span></span></p>

Đức cha Edme Bélot – Vị Giám mục Đại diện Tông Toà thứ hai của Địa phận Tây Đàng Ngoài

Đức cha Edme Bélot – Vị Giám mục Đại diện Tông Toà thứ hai của Địa phận Tây Đàng Ngoài

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Đức cha Edme Bélot sinh ngày 10 tháng 05 năm 1651 ở Avallon, thuộc vùng Bourgogne miền Đông nước Pháp. Ngài chịu chức linh mục năm 1678, được sai tới Địa phận Đàng Ngoài và cuối năm đó ngài lên đường đi tới xứ truyền giáo.&nbsp;</span></span></p>

Hội Thừa Sai hải ngoại Paris là ai?

Hội Thừa Sai hải ngoại Paris là ai?

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Hội Thừa Sai Hải Ngoại Paris (MEP) là một Hội truyền giáo được thành lập cách đây hơn 350 năm bởi hai Giám mục người Pháp. Đến châu Á và Ấn Độ Dương, trong suốt lịch sử của mình, Hội đã gởi các linh mục đến để thành lập các Giáo hội và đào tạo hàng giáo sĩ bản địa. Ngày nay, Hội hỗ trợ các Giáo hội địa phương.</span></span></p>

Đức cha Jacques De Bourges – Giám mục Đại diện Tông tòa đầu tiên của Địa phận Tây Đàng Ngoài

Đức cha Jacques De Bourges – Giám mục Đại diện Tông tòa đầu tiên của Địa phận Tây Đàng Ngoài

<p style='text-align:justify'><span style='font-size:12px'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'>Lịch sử Địa phận Tây Đàng ngoài đánh giá cao nhân đức và sự nghiệp của Đức cha Jacques de Bourges, MEP (1630-1714) &ndash; Vị Giám mục Đại diện Tông tòa đầu tiên của Địa phận Tây Đàng Ngoài (Vicariat Apostolique Tonkin Occidental). Trong một hoàn cảnh hết sức khó khăn, ngài vẫn nỗ lực, nhiệt thành xây dựng xứ truyền giáo.</span></span></p>

Đôi nét lịch sử về bản kinh “Lạy Mẹ sầu bi” của ĐHY Giuse Maria Trịnh Như Khuê

Đôi nét lịch sử về bản kinh “Lạy Mẹ sầu bi” của ĐHY Giuse Maria Trịnh Như Khuê

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Trong thông cáo ra ngày 02.07.1959, Đức Hồng y&nbsp;Giuse Maria Trịnh Như Khuê đã quyết định ngày 22.08.1959 các giáo xứ trong toàn địa phận sẽ dâng mình cho Trái tim Sầu thảm và Vẹn sạch Đức Mẹ.</span></span></p>

Thông điệp Pacem In Terris, 60 năm và một di sản ngoại giao vẫn còn nguyên giá trị

Thông điệp Pacem In Terris, 60 năm và một di sản ngoại giao vẫn còn nguyên giá trị

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>Sáu mươi năm trước, thông điệp cuối cùng của Đức Gioan XXIII ra đời vào ngày 11.04.1963. Thông điệp phản ảnh ý muốn của Giáo hội dấn thân cho hòa bình thế giới. Ra đời hai tháng trước khi Đức Giáo hoàng Roncalli qua đời, Thông điệp được coi là di chúc của Đức Gioan XXIII.</span></span></p>

Nhân tìm được 21 chương đầu Lập quốc kinh, cùng tìm kiếm toàn bộ tác phẩm Sấm truyền ca

Nhân tìm được 21 chương đầu Lập quốc kinh, cùng tìm kiếm toàn bộ tác phẩm Sấm truyền ca

<p style='text-align:justify'><span style='font-family:arial,helvetica,sans-serif'><span style='font-size:12px'>SẤM TRUYỀN CA là bộ sách diễn thơ lục bát năm quyển đầu của Kinh Thánh Cựu Ước, do linh mục Lữ Y Đoan (1613-1678) thực hiện trước năm 1670, cách nay 350 năm hơn. Sách viết bằng chữ Nôm và năm 1820 được chuyển sang chữ quốc ngữ.&nbsp;</span></span></p>