[Tông du Uruguay] Đức Giáo hoàng gặp giới giáo dục tại Đại học Công giáo Uruguay
Chiều ngày 07.11.2026, gặp gỡ giới giáo dục tại Đại học Công giáo Uruguay ở Montevideo, Đức Giáo hoàng (ĐGH) nhấn mạnh sứ mạng giáo dục con người toàn diện, biết chiêm niệm, xây dựng hòa bình và tôn trọng phẩm giá con người. Đặc biệt, ngài kêu gọi sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo cách khôn ngoan, luôn đặt con người trước thuật toán.
Cha Viện trưởng Julio C. F. Techera chào đón ĐGH Lêô XIV. (VATICAN MEDIA)
Sau cuộc gặp gỡ người dân tại khu ngoại ô Casavalle, ĐGH đã đến Đại học Công giáo Uruguay Dámaso Antonio Larrañaga, nơi diễn ra cuộc gặp gỡ giới giáo dục lúc 18h30', giờ địa phương.
Đại học Công giáo Uruguay là đại học tư thục đầu tiên của đất nước, được thành lập năm 1985 và được trao phó cho Dòng Tên điều hành, với sứ mạng đào tạo con người toàn diện và góp phần xây dựng một xã hội công bằng và liên đới.
Trong lời chào mừng, cha Viện trưởng Julio C. F. Techera nhắc lại truyền thống giáo dục Công giáo tại Uruguay, bắt đầu từ năm 1680, khi các tu sĩ Dòng Tên mở cơ sở giáo dục đầu tiên tại vùng đất này.
Hiện nay, Giáo hội Công giáo tại Uruguay có 160 trường học, 170 trung tâm giáo dục ngoài hệ thống chính quy, một phân khoa thần học, hai đại học và nhiều cơ sở giáo dục khác.
Cha cũng nhắc đến chuyến viếng thăm của Thánh Gioan Phaolô II cách đây 38 năm, khi Đại học Công giáo Uruguay mới thành lập được ba năm và chưa có sinh viên tốt nghiệp. Ngày nay, trường có khoảng 8.000 sinh viên và gần 30.000 người đã tốt nghiệp.
Giáo dục Công giáo phải giúp con người cảm nghiệm Tin Mừng
Mở đầu bài diễn văn, ĐGH bày tỏ niềm vui được gặp gỡ những người đang dấn thân phục vụ giáo dục, theo gương Chúa Giêsu, vị Thầy Chí Thánh.
Ngài cảm ơn các nhà giáo dục vì những đóng góp trong suốt nhiều thập niên, đồng thời khẳng định giáo dục Công giáo là cách cụ thể để Tin Mừng trở thành những hành động giáo dục, những mối tương quan và văn hóa.
Trích dẫn Tông thư Disegnare nuove mappe di speranza (Vẽ những bản đồ hy vọng mới), ĐGH nhắc lại rằng Tin Mừng không bao giờ trở nên lỗi thời, nhưng luôn có khả năng đổi mới mọi sự và mang lại sức sống cho mỗi thế hệ.
Theo ngài, mục tiêu của giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức, nhưng còn giúp học sinh, sinh viên và các nhà giáo dục có thể nghe, nhìn, nếm, chạm và ngửi thấy Tin Mừng, để Tin Mừng soi sáng mọi giác quan và giúp mỗi người ý thức sâu sắc hơn về phẩm giá bất khả xâm phạm của mình.
Ngài đặc biệt đề cao chứng tá của những người trưởng thành đáng tin cậy, có năng lực và biết cộng tác với nhau, nhất là trong các môi trường giáo dục ngoài nhà trường, tái hòa nhập xã hội và trị liệu.
ĐGH nhấn mạnh rằng con người là một thể thống nhất giữa thân xác và linh hồn. Vì thế, việc xem thân xác như một đồ vật có thể tùy ý sử dụng là sự phủ nhận phẩm giá con người.
Từ đó, ngài mời gọi giới giáo dục suy tư về năm giác quan để khám phá lại vẻ đẹp của Tin Mừng và sự cao quý của nhân tính.
Thị giác: Giáo dục khả năng chiêm niệm
Bắt đầu với thị giác, ĐGH trích dẫn Thánh vịnh: “Ngắm tầng trời tay Chúa sáng tạo” (Tv 8, 4).
Ngài giải thích rằng chiêm niệm là khả năng nhìn ngắm thực tại cách chăm chú, với lòng ngạc nhiên và ý thức về sự hiện diện của Thiên Chúa trong công trình tạo dựng.
Theo ĐGH, trong thế giới ngày nay, khả năng chú ý và chiêm niệm ngày càng trở nên khó khăn, đặc biệt đối với trẻ em và người trẻ. Vì thế, giáo dục cần giúp họ phát triển khả năng tập trung, dành không gian cho sự thinh lặng và phân định, đồng thời học cách đối thoại với lương tâm và Thiên Chúa.
Ngài mời gọi các nhà giáo dục dành cho việc chiêm niệm một vị trí ưu tiên trong công việc đào tạo, giúp người trẻ không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn biết suy tư và khám phá chiều sâu của thực tại.
Xúc giác: Đôi tay phải trở thành khí cụ hòa bình
Tiếp đến, ĐGH suy tư về xúc giác, qua hình ảnh những ngón tay của Thiên Chúa sáng tạo vũ trụ.
Ngài nhắc rằng con người được ban cho đôi tay để lao động, chào hỏi, chạm đến và ôm lấy nhau. Tuy nhiên, chính đôi tay ấy cũng đang tạo ra một trong những công trình khủng khiếp nhất của con người: chiến tranh. Vì thế, giáo dục Công giáo phải giúp người trẻ khám phá ý nghĩa của đôi tay như khí cụ xây dựng hòa bình.
ĐGH sử dụng hình ảnh hai cái ôm: cái ôm của Chúa Cha khi con người lãnh nhận Bí tích Rửa tội và cái ôm của Người Cha nhân hậu đang chờ đợi các tín hữu trong vinh quang.
Theo ngài, nhiệm vụ của người loan báo Tin Mừng là giúp trẻ em và người trẻ cảm nhận rằng cuộc đời họ được bao bọc giữa hai cái ôm yêu thương ấy.
Ngài nhấn mạnh: “Ai cảm thấy mình được Chúa Cha ôm lấy thì tất yếu sẽ trở thành người xây dựng hòa bình”.
Vị giác: Đặt con người trước thuật toán
Với vị giác, ĐGH nhắc lại lời thánh Phêrô: “Anh em đã nghiệm thấy Chúa tốt lành” (1Pr 2, 3).
Theo ngài, nếm trải không đơn thuần là nhận biết hương vị, nhưng còn gợi đến sự khôn ngoan phát sinh từ kinh nghiệm, suy tư và khả năng phân định.
ĐGH cảnh báo rằng không thể coi một người là khôn ngoan chỉ vì họ tích lũy nhiều thông tin nhưng không biết suy xét, phân định và hiểu bối cảnh.
Từ đó, ngài đề cập đến những thách đố của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, nhấn mạnh sự cấp thiết của việc giáo dục người trẻ “sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo một cách khôn ngoan, đặt con người trước thuật toán và kết hợp hài hòa trí tuệ kỹ thuật, cảm xúc, xã hội, thiêng liêng và sinh thái”.
Theo ngài, giáo dục phải giúp người trẻ không chỉ tiếp cận thông tin, nhưng còn biết suy tư và phân định những gì thực sự tốt đẹp, phù hợp với phẩm giá con người.
Khứu giác: Bảo vệ phẩm giá của mọi người
Đề cập đến khứu giác, ĐGH nhắc lại trình thuật Chúa Giêsu được xức dầu tại Bêtania: “Cả nhà sực mùi thơm” (Ga 12, 3). Ngài trích dẫn Thánh Augustinô, người ví danh thơm tiếng tốt của con người với một hương thơm lan tỏa.
Tuy nhiên, ĐGH cảnh báo rằng trong xã hội ngày nay, việc loại trừ, khước từ và khinh miệt người khác đã trở nên phổ biến đến mức con người có nguy cơ quen với những điều ấy.
Theo ngài, quá trình phi nhân hóa đang diễn ra là một thách đố nghiêm trọng đối với các cơ sở giáo dục.
ĐGH chỉ ra một nghịch lý: trong khi con người ngày càng dễ dàng gán cho các hệ thống máy tính khả năng “thông minh”, xã hội lại gặp khó khăn trong việc nhìn nhận phẩm giá bất khả xâm phạm của con người. Nhiều người bị đánh giá theo năng suất và hiệu quả, rồi bị gạt bỏ khi không còn được xem là hữu ích.
Vì thế, ngài kêu gọi các nhà giáo dục bảo vệ phẩm giá của mọi người, đồng thời khẳng định sự sống con người phải được tôn trọng trong mọi giai đoạn và hoàn cảnh.
ĐGH nhấn mạnh: “Không ai đáng bị loại trừ”.
Thính giác: Học cách lắng nghe và phân định
Cuối cùng, ĐGH đề cập đến thính giác, với lời Chúa Giêsu: “Ai có tai thì nghe” (Mt 13, 9).
Ngài nhấn mạnh sự khác biệt giữa việc đơn thuần nghe và khả năng thực sự lắng nghe, suy xét và phân định. Trong thế giới tràn ngập thông tin, khả năng phân định những gì con người nghe được trở nên đặc biệt quan trọng.
Nhắc đến giáo huấn của Thánh Augustinô, ĐGH khẳng định người thầy đích thực không chỉ truyền đạt kiến thức, nhưng còn khơi dậy khát vọng tìm kiếm chân lý và giúp người học lắng nghe tiếng nói nội tâm.
Ngài nhấn mạnh rằng giáo dục Công giáo không thể tự giới hạn trong một môi trường khép kín, nhưng cần biết lắng nghe các gia đình, xã hội dân sự, chính quyền và giới lao động.
ĐGH cũng đề cao những trải nghiệm tình nguyện, truyền giáo và phục vụ cộng đồng, qua đó người trẻ học cách nhìn nhận tha nhân như một điều tốt đẹp, chứ không phải mối đe dọa.
Theo ngài, các chương trình giáo dục cần được định hướng bởi sự khôn ngoan, thận trọng và công bằng, đồng thời biết thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của các thế hệ mà không đánh mất những truyền thống tốt đẹp.
Kết thúc bài diễn văn, ĐGH mời gọi giới giáo dục tiếp tục tiến bước, loan báo Tin Mừng và quan tâm đến con người toàn diện, bao gồm “thân xác và linh hồn, trái tim và lương tâm, trí tuệ và ý chí”, như Công đồng Vatican II đã nhấn mạnh.
Ngài khẳng định không được phép dừng lại, nhưng phải tiếp tục bước đi trong Chúa Kitô, Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống.
Sau cuộc gặp gỡ, ĐGH ban phép lành cho những người hiện diện tại sân trường, ký Sổ Danh dự của Đại học và khánh thành tấm bia lưu niệm chuyến viếng thăm. Sau đó, ngài tiếp tục đến Sân vận động Centenario để tham dự buổi canh thức cầu nguyện với các tín hữu.
Vatican News
Nguồn: vaticannews.va/vi